TEI, Türkiye’nin milli havacılık motoru çalışmalarında iki önemli projede kritik aşamaya ulaştı. TEI Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit, Şanlıurfa’daki TEKNOFEST Güneydoğu kapsamında yaptığı açıklamada TEI-TS1400’ün uçuş olgunluğuna ulaştığını belirtti.
GÖKBEY’in milli motorla seri üretim kapsamında kullanılabilmesi için ise tip sertifikasyonunun tamamlanması gerekiyor. TEI, bu süreç kapsamında 8 farklı TS1400 motorunu paralel olarak teste tabi tutuyor.
Akşit, uluslararası sertifikasyon gereklilikleri kapsamında çalışmaların sürdüğünü ve tip sertifikasının 2027 içerisinde alınmasının hedeflendiğini açıkladı. Sertifikasyonun ardından motorun GÖKBEY’e entegrasyonu ve seri kullanım süreci devam edecek.
GÖKBEY milli motoruyla seri üretime hazırlanıyor
TEI-TS1400, GÖKBEY ile ilk uçuşunu 19 Nisan 2023’te gerçekleştirmişti. Motor, 1.400 SHP kalkış gücüne sahip ve TEI tarafından Türkiye’nin özgün helikopter projelerinin ihtiyaçlarını karşılamak üzere geliştiriliyor.
Bu nedenle mevcut aşamada temel hedef yalnızca motorun çalıştırılması değil, gerekli sertifikasyonların tamamlanarak seri üretim GÖKBEY helikopterlerinde kullanılabilecek seviyeye getirilmesi.
TF6000 için Baykar’a teslimat hedefi
TEI’nin bir diğer kritik projesi olan TF6000 turbofan motorunda da uçuş öncesi önemli bir aşamaya gelindi.
Akşit, ilk TF6000 motorunun 2026 sonu veya 2027 başında Baykar’a test amacıyla teslim edilmesinin planlandığını açıkladı. Böylece motorun KIZILELMA ile entegrasyonuna yönelik sürecin önemli aşamalarından biri başlayacak.
TEI’nin verilerine göre TF6000, 6.000 lbf itki sınıfında bir turbofan motoru. Motor, art yakıcı versiyonunu destekleyecek şekilde tasarlanırken, elde edilen teknolojilerin daha yüksek itki sınıfındaki motor projelerine aktarılması hedefleniyor.
TF6000, KAAN motoru için de teknoloji kazanımı sağlıyor
TF6000 projesi yalnızca KIZILELMA için bir güç sistemi geliştirme çalışması olarak değerlendirilmiyor. TEI, motoru aynı zamanda KAAN’ın milli motoruna giden yolda teknoloji kazanımı ve gösterimi amacıyla geliştiriyor.
Bu kapsamda turbofan motorunun fan, kompresör, türbin, yanma odası, egzoz ve motor alt sistemleri gibi kritik teknolojilerinin geliştirilmesi hedefleniyor.
TEI Genel Müdürü Akşit ayrıca TF10000 motorunun da 2027 bitmeden çalıştırılmasının hedeflendiğini açıkladı.
Milli motorlarda kritik takvim
TEI’nin son açıklamalarıyla birlikte iki önemli programdaki takvim daha net hale geldi:
| Motor | Platform | Güncel aşama | Hedef |
|---|---|---|---|
| TEI-TS1400 | GÖKBEY | Uçuş olgunluğu, sertifikasyon | 2027’de tip sertifikası |
| TEI-TF6000 | KIZILELMA | Testler devam ediyor | 2026 sonu / 2027 başı Baykar’a ilk teslimat |
| TEI-TF10000 | Gelecek platformlar | Geliştirme/test | 2027 sonuna kadar çalıştırılması hedefleniyor |
GÖKBEY ve KIZILELMA için kritik aşama
TS1400’ün sertifikasyon sürecinin tamamlanması GÖKBEY’in milli motorla seri kullanımının önünü açacak. TF6000’in Baykar’a teslim edilmesi ise KIZILELMA’nın milli turbofan motoruyla gerçekleştireceği entegrasyon ve test sürecinin başlangıç noktalarından biri olacak.
